lowani

Zaka zisanu zolondola - Sayansi ndi uinjiniya wapadziko lonse lapansi

Pepala logwirizana kuchokera kwa ogwirizanitsa a Scientific and Technological Community Major Group, International Science Council (ISC) ndi World Federation of Engineering Organizations (WFEO), okonzekera Msonkhano Wapamwamba wa Zandale wa UN wa 2025.

Nkhaniyi ili ndi mitu isanu ndi iwiri yofunika kwambiri komanso nkhani 17 zosonyeza momwe sayansi ndi uinjiniya zikupititsira patsogolo chitukuko chokhazikika - komanso zomwe zikufunika kuti zithandizire m'zaka zisanu zomaliza za Agenda ya 2030.


Zaka zisanu zolondola - Sayansi ndi uinjiniya wapadziko lonse lapansi

DOI: 10.24948 / 2025.03
Tsiku lofalitsidwa: 30 June 2025
Wofalitsa: International Science Council


Mutu 1: Kufunika kwa mgwirizano wasayansi wapadziko lonse pothana ndi zovuta zapadziko lonse lapansi

  • Open science infrastructures partnership for SDG capacity building ku Global South
  • Kuthandizira kuyankha pamavuto odalirika komanso odalirika: Tsegulani ndondomeko za data zozikidwa pa sayansi kuti mukhale olimba padziko lonse lapansi

Mutu 2: Sayansi ngati chida chamgwirizano ndi kukhazikitsa mtendere

  • Utsogoleri wa usodzi wa tuna ku Pacific Small Island Developing States
  • Kugwiritsa ntchito mgwirizano wapadziko lonse lapansi pothana ndi kudula mitengo mosaloledwa: kuwunika kwapadziko lonse lapansi kudziwitsa ulamuliro wa UN biodiversity

PHUNZIRO 3: Kugwiritsa ntchito ukadaulo kuti tichite chitukuko chokhazikika

  • Kuchokera kufukufuku kupita ku chiwopsezo: kusintha kuwululidwa kwa data kuchokera pamtengo kupita ku ndalama kudzera mumayendedwe asayansi a AI
  • Kusandutsa CO2 yamakampani kukhala chakudya cham'madzi: Kulima ndere zazikulu ku Northern Norway
  • Mphamvu zongowonjezedwanso zimakumana ndi kubwezeretsedwa kwachilengedwe: Chitsanzo chophatikizika cha chitukuko chophatikizana ku Qinghai, China.
  • Sayansi yamizinda yanzeru: Kugwiritsa ntchito kafukufuku wamatawuni kuti akonzenso maulendo m'mizinda yayikulu yaku China

Mutu 4: Kuphatikizira sayansi, mfundo ndi chidziwitso chambiri kuti tisinthe

  • Kugwirizanitsa upangiri wa sayansi m'boma lonse: zokambirana za dziko la Germany pakati pa makhonsolo alangizi asayansi
  • Kubwezeretsa matanthwe a coral ku Belize: Njira yozikidwa pasayansi, yolumikizana ndi anthu pakubwezeretsa zachilengedwe zam'madzi
  • Kubweretsa pamodzi machitidwe azidziwitso Zachilengedwe ndi Zasayansi: Malangizo a Zanyengo ku Great Barrier Reef

Mutu 5: Multistakeholder ndi mgwirizano wa transdisciplinary kuti apititse patsogolo kukhazikitsidwa kwa SDG

  • Sayansi ikugwira ntchito pakuwongolera nkhalango motsogozedwa ndi anthu ku Upper Katanga, Democratic Republic of the Congo
  • Chikhalidwe cha Ginger Tissue Pachitetezo Chakudya: Njira Yogwirizana Yogwirizana ndi Sayansi Yaulimi Wokhazikika ku Samoa

Mutu 6: Kupanga luso ndi utsogoleri wosiyanasiyana mu sayansi

  • Kusintha kwa sayansi kuchokera mkati: Kupititsa patsogolo kufanana pakati pa amuna ndi akazi m'mabungwe asayansi apadziko lonse lapansi
  • Mapangidwe ozama komanso chidziwitso cha makolo pamaphunziro ophatikiza ndi zochitika zanyengo ku Vaupés, Colombia

Mutu 7: Kuchitapo kanthu pagulu ndi kuwerenga kwasayansi ngati maziko okhulupirira sayansi

  • Sayansi ya nzika zowunikira ma microplastics: Kupatsa mphamvu masukulu aku Malaysian kudzera mu maphunziro a zachilengedwe
  • Sayansi ya AZ ndi maphunziro azaumoyo kwa ophunzira achichepere ku Malaysia

Kwa zaka zisanu zokha mpaka 2030, sayansi ndi uinjiniya zikuwonetsa kuthekera kwawo kopititsa patsogolo zolinga za Sustainable Development Goals, koma kuthekera uku kukuwopsezedwa ndi kukwera kwa mikangano yapadziko lonse lapansi, kuchepa kwaufulu wa sayansi, komanso kusagulitsa ndalama. Kuti apitirizebe, maboma amayenera kuteteza sayansi ngati chinthu chothandiza padziko lonse lapansi, kuthandizira mgwirizano wophatikizana komanso wosagwirizana, ndikugwirizanitsa mfundo ndi ndalama ndi zolinga zokhalitsa. Sayansi ndi uinjiniya zitha kukhala zida zamphamvu zamtendere, chilungamo, komanso luso laukadaulo, koma zotsatira zake zimatengera utsogoleri wabwino, utsogoleri wosiyanasiyana, komanso kukhulupirirana ndi anthu.

Ino ndi nthawi yolimbikitsa maziko omwe amagwirizanitsa chidziwitso ndi kuchitapo kanthu - kupyolera mu chifuniro cholimba cha ndale ndi kudziperekanso kwa mgwirizano wapadziko lonse.


Zaka zisanu zolondola - Sayansi ndi uinjiniya wapadziko lonse lapansi

DOI: 10.24948 / 2025.03
Tsiku lofalitsidwa: 30 June 2025
Wofalitsa: International Science Council


Chithunzi choyambirira: Jules Marvin Eguilos kudzera pa Unsplash