Kusuntha kwaulere kwa asayansi ndi zoletsa za visa zomwe zimakhudza kusinthana kwa sayansi

Background

Mgwirizano wa sayansi wapadziko lonse umadalira kuyenda kwa sayansi - asayansi amatha kuwoloka malire. Komabe njira zovuta komanso zoletsa ma visa ndi kusamukira zikupangitsa kuti ofufuza azivutika kupita kumisonkhano, misonkhano ndi misonkhano yogwirizana, kutenga maudindo a maphunziro kapena kupeza mwayi wophunzirira ndi kufufuza kunja. Zopinga izi zimakhudza kwambiri ofufuza ochokera ku Global South ndipo zimapangitsa kuti pakhale kusalingana pakupeza chidziwitso ndi mwayi, zomwe pamapeto pake zimasokoneza kugwiritsa ntchito ufulu wochita nawo ndikupindula ndi sayansi.

Kusamvana kwakukulu kwa ndale za dziko ndi zofunikira zolimba za chitetezo ndi kulowa m'dziko kwapangitsa kuti njira zopezera ma visa ndi olowa m'dzikolo zikhale zandale, zoletsa, komanso zosayembekezereka padziko lonse lapansi. Njira izi zimakhudza kuyenda kwa sayansi - kuyenda kwa nthawi yayitali kwa ofufuza kuti akaphunzire, akaphunzire kapena akapeze ntchito zamaphunziro - komanso kufalikira kwa sayansi, kuphatikizapo kuyenda kwakanthawi kochepa kupita kumisonkhano, misonkhano ndi misonkhano yogwirizana.

Ufulu woyenda ndi chimodzi mwa nkhani zomwe zimakambidwa kwambiri ndi mamembala a ISC. Pulojekitiyi, yotsogozedwa ndi Komiti ya ISC ya Ufulu ndi Udindo mu Sayansi (CFRS), akuyankha mwachindunji pempho lobwerezabwereza loti achitepo kanthu, kuphatikizapo zomwe Mamembala a ISC General Assembly adachita ku Oman kumayambiriro kwa chaka cha 2025.

Pulojekitiyi ikuyang'ana zopinga za kuyenda ndi kufalikira kwa ma virus mwasayansi, makamaka pankhani yoletsa ma visa. Kuyambira 2026 mpaka 2027, (i) idzalemba mavuto omwe asayansi akukumana nawo m'madera osiyanasiyana ndikufufuza mwayi wolimbitsa kuzindikira kuti kuyenda kwa sayansi ndi nkhani yokhudza ufulu wa anthu, kuphatikizapo, mogwirizana ndi UNESCO, kudzera mu njira zoyenera za ufulu wa anthu za UN monga Universal Periodic Review, (ii) kuzindikira njira zogwira mtima zomwe mabungwe akugwiritsa ntchito kale, ndi (iii) kupanga malangizo othandiza, okhudzana ndi momwe zinthu zilili kwa mabungwe ndi opanga mfundo. Zonsezi zidzathandiza kwambiri pakukambirana kwapadziko lonse lapansi pankhani ya kuyenda kwa sayansi ndi ufulu wochita nawo ndikupindula ndi sayansi, kuphatikizapo kudzera mu mgwirizano wa ISC ndi UNESCO ndi anzawo ena.

Pulojekitiyi inakhazikitsidwa mu Mfundo za ISC za Ufulu ndi Udindo mu Sayansi, zomwe zimazindikira ufulu woyenda ngati chinthu chofunikira kwambiri kuti asayansi azichita nawo mokwanira mu bizinesi yasayansi yapadziko lonse. Zimathandizanso kutanthauzira kwa ISC kwa Ufulu Wotenga Mbali ndi Kupindula ndi Sayansi, zomwe zikutsimikizira kufunika kwa mgwirizano wapadziko lonse lapansi komanso mwayi wopeza chidziwitso cha sayansi. Pamodzi, makonzedwe awa akuchirikiza nkhawa yayikulu ya polojekitiyi kuti zoletsa kuyenda kwa sayansi zitha kuletsa chilengedwe cha sayansi padziko lonse lapansi ndikusemphana ndi masomphenya a ISC akuti sayansi ndi chinthu chabwino padziko lonse lapansi.

Activities

Kupitilira:

• Kafukufuku wa m'madera osiyanasiyana pa kuyenda kwa sayansi ndi kufalikira kwa magazi: Kafukufuku wofufuza zochitika ndi zovuta zokhudzana ndi madera osiyanasiyana okhudzana ndi kuyenda ndi kufalikira kwa ofufuza, ndi ntchito yomwe ikuchitika ku Latin America (Julayi-Ogasiti 2026), yoyendetsedwa ndi Young Academy of Colombia mogwirizana ndi anzawo ku Mexico ndi Argentina, komanso ku Africa (autumn 2026), mogwirizana ndi Global Young Academy.
• Chida Chabwino Kwambiri Chogwiritsira Ntchito pa Msonkhano wa Sayansi wa Visa: Yopangidwa mogwirizana ndi a International Astronomical Union, chida ichi cha dziko ndi dziko chipereka malangizo othandiza kwa okonza misonkhano pa momwe angatsatire njira zopezera ma visa ndikuthana ndi mavuto okhudzana ndi kuchuluka kwa ma visa achinyengo komanso kukanidwa kwa ma visa onse (2026–2027).
• Mgwirizano ndi VisaWatch: Kugwirizana komwe kwakonzedwa ndi VisaWatch, bungwe la Systems Policy Institute lomwe limatsata kayendetsedwe ka ma visa padziko lonse lapansi ndikuthandizira ofufuza ndi mabungwe poyang'anira kusintha kwa zofunikira za ma visa.

Zokonzedwa:

• Kafukufuku wa mamembala a ISC: Kafukufuku wina wa mamembala a ISC mu theka loyamba la chaka cha 2027 adzayang'ana kwambiri pakupeza njira zogwira mtima komanso kupanga malingaliro owongolera kuyenda kwa sayansi ndi kufalikira kwa magazi.
• Lipoti ndi malangizo: Mu theka lachiwiri la chaka cha 2027, CFRS idzaphatikiza zomwe zapezeka kuchokera ku kafukufuku wa m'madera, kukambirana ndi mamembala komanso kuchita nawo mbali ndi mabungwe a ISC mu lipoti lopereka malangizo othandiza komanso ofunikira m'madera osiyanasiyana kwa mabungwe ndi opanga mfundo.
• Maganizo a ISC pa ufulu woyenda: Bungwe la ISC lidzawunikanso ndikusintha malingaliro ake pa ufulu woyenda kwa asayansi.

Tsamba ili lidzasinthidwa nthawi zonse pamene zinthu zikupita patsogolo.

Kuphatikiza apo, tipitiliza kufalitsa ma blogs omwe akufufuza zovuta ndi zotsatira za zoletsa kuyenda kwa sayansi komanso mwayi wopeza ma visa, ndikusonkhanitsa malingaliro ochokera kwa asayansi ndi anthu ena okhudzidwa m'madera osiyanasiyana.

Chithunzi ndi Markus Spiske on Unsplash