lowani

Albania, Academy of Sciences of Albania (ASA)

Mzati wa chidziwitso cha sayansi ndi dziko

Academy of Sciences of Albania wakhala membala kuyambira 2009.

Academy of Sciences of Albania (ASA) ndi bungwe lapamwamba kwambiri la kafukufuku wa sayansi ndi aluntha ku Republic of Albania. Imagwira ntchito ngati likulu la sayansi, chikhalidwe, komanso moyo wapagulu mdziko muno. Yokhazikitsidwa mwalamulo mu 1972, Academy idachokera kuzinthu zakale, kuphatikiza Institute of Sciences (yomwe idakhazikitsidwa mu 1948) ndi magawo osiyanasiyana ofufuza omwe adapangidwa m'ma 1950 ndi 1960. Kukhazikitsidwa kwake ndi gawo lofunika kwambiri pakukhazikitsa sayansi ku Albania, ndipo kuyambira pamenepo, lakhala likuthandiza kwambiri pakupanga ndi kupititsa patsogolo chitukuko cha maphunziro ndi sayansi.

Ntchito ndi masomphenya

Cholinga cha Academy ndi kulimbikitsa kafukufuku wa sayansi ndi kupambana pa maphunziro, kusunga ndi kukulitsa chikhalidwe cha Albanological ndi chikhalidwe cha dziko, ndikuthandizira chitukuko cha anthu odziwa zambiri. Academy imawonetsetsa kuti anthu aziyimilira m'magawo onse akuluakulu azachikhalidwe, zachilengedwe, ndi sayansi yaukadaulo. Amapereka ukatswiri wodziyimira pawokha ku mabungwe aboma, makamaka pankhani za mfundo zamaphunziro, kafukufuku, zatsopano, chidziwitso cha chikhalidwe, chitetezo cha chilengedwe ect.

Masomphenya ake ndi kukhala bungwe lokhazikika komanso lamakono lomwe limalimbikitsa kupambana kwa sayansi, limalimbikitsa zokambirana zamagulu osiyanasiyana, ndikuthandizira chitukuko chokhazikika cha dziko kudzera mu kafukufuku ndi zatsopano.

Ulamuliro ndi dongosolo la bungwe

Bungwe lolamulira lapamwamba kwambiri la Academy ndi General Assembly, lopangidwa ndi ophunzira onse ndi ophunzira anzawo. Assembly ili ndi udindo wosankha utsogoleri wamkulu wa Academy, kuphatikiza:

  • Pulezidenti (wapampando),
  • Vice President,
  • Mlembi wa Sayansi,
  • Mitu ya Magawo Awiri a Sayansi (Social Sciences and Albanological Studies; Natural and Technical Sciences).

Msonkhanowu umasankha mamembala atsopano, mamembala akunja kuchokera pakati pa asayansi ochita bwino kunja kwa dziko la Albania, komanso mamembala olemekezeka, anthu akunja omwe akukhala kunja kwa dziko lapansi, omwe kudzera muzothandizira zawo zasayansi athandiza kulimbikitsa choonadi ndi makhalidwe abwino a Chialbaniya, chinenero, ndi chikhalidwe. Msonkhanowu umavomereza pulogalamuyi, njira zachitukuko, komanso bajeti ya pachaka ya Academy. Purezidenti wapano, Acad. Skënder Gjinushi, adasankhidwa mu 2019 ndikusankhidwanso mu 2023.

Ndondomeko yazamalamulo ndi kusintha (Law no. 53/2019)

Kusintha kwakukulu kwamabungwe kunachitika ndi chivomerezo cha Lamulo No. 53/2019, "Pa Academy of Sciences ya Republic of Albania". Lamuloli linaloŵa m’malo mwa malamulo a m’mbuyomo ndipo linapereka tanthauzo lomveka bwino, logwira ntchito bwino la udindo wa Academy, ntchito yake, kamangidwe kake, ndi ulamuliro wake. Idatsimikiziranso kudziyimira pawokha kwa Academy, kwinaku ikulimbikitsa udindo wake monga wogwirizira dziko lonse pazasayansi komanso mlangizi wofunikira ku boma pankhani zaukadaulo, sayansi, maphunziro, chilengedwe, luso, ndi chikhalidwe.

Chimodzi mwazinthu zatsopano zomwe zidayambitsidwa ndi lamulo la 2019 zinali zovomerezeka pakukhazikitsidwa kwa Youth Academy of Sciences, cholinga chake chokhudza akatswiri ofufuza ntchito zakale komanso kulimbikitsa kukonzanso kwa sayansi ya ku Albania.

umembala

Academy of Sciences ili ndi:

  • Mamembala Onse (Ophunzira)
  • Mamembala Ogwirizana
  • Mamembala akunja
  • Mamembala Olemekezeka

Mamembala amasankhidwa kutengera zomwe achita bwino pamaphunziro, zomwe amathandizira pasayansi, komanso kukhulupirika. Mamembala a Msonkhano ali ndi maudindo a "Academician" ndi "Associate Academician". Pakadali pano, Academy ili ndi mamembala 51 athunthu ndi othandizira, mamembala akunja 26, ndi mamembala olemekezeka 18. Sukuluyi imasunga ubale wapamtima ndi akatswiri aku Albania padziko lonse lapansi, kulimbitsa ubale wanzeru ndi chikhalidwe cha anthu aku Albania omwe ali kunja kwa Albania.

Magawo a Sayansi, Makomiti, Magawo ndi Maphunziro

Assembly of the Academy idapangidwa m'magawo awiri akulu asayansi:

  • Gawo la Social Sciences ndi Albanological Studies, ndi
  • Gawo la Sayansi Yachilengedwe ndi Yaumisiri.

Magawowa ali ndi udindo wowunika zasayansi, kugwirizanitsa kafukufuku, kukonza njira, zofalitsa, ndi kulimbikitsa zokambirana zamaphunziro mkati ndi m'machitidwe osiyanasiyana.

Pali ma komiti okhazikika a 11 omwe akugwira ntchito pansi pake, omwe adakonzedwa ndi nthambi zazikulu za chidziwitso, opangidwa ndi mamembala a 177, kuphatikizapo mamembala a 51 a Msonkhano, komanso ogwira ntchito zasayansi ochokera ku mabungwe apamwamba ndi mabungwe ofufuza kunja kwa Academy. Monga gawo la zomangamanga ndi kafukufuku, Academy ili ndi mabungwe anayi ofufuza, malo atatu ofufuza ndi magulu angapo ofufuza kwakanthawi ndi Youth Academy.

  • Institute of Archaeology
  • Institute of Mbiri
  • Institute of Linguistics ndi Literature
  • Institute of Chikhalidwe
  • Center for Encyclopedic and Albanological Publications;
  • Scientific Research Center ya Biotechnology ndi Genetics
  • Center for Art Studies;

Mabungwe onsewa akupanga dongosolo lazamaphunziro lomwe limaperekedwa kuti lilimbikitse kuchita bwino pa kafukufuku, mgwirizano wamagulu osiyanasiyana, komanso kupititsa patsogolo chidziwitso pantchito yachitukuko cha dziko.

Mgwirizano wapadziko lonse lapansi

Sukuluyi ikuchita nawo mgwirizano wapadziko lonse wasayansi, kulimbikitsa kuphatikizana kwa Albania ndi gulu lasayansi lapadziko lonse lapansi. ASA ndi membala kapena mnzake wamabungwe angapo ofunikira, kuphatikiza:

  • ISC - International Science Council, bungwe lotsogola padziko lonse lapansi la mgwirizano wapadziko lonse mu mfundo za sayansi ndi sayansi.
  • ALLEA - Maphunziro Onse aku Europe, federation of European Academy of Science and Humanities, kudzera mu ASA imathandizira pamikhalidwe yolumikizana yasayansi ndi machitidwe ofufuza.
  • SAPEA - Upangiri wa Sayansi wa Ndondomeko ndi European Academies, nsanja yomwe ili pansi pa European Commission's Scientific Advice Mechanism, kumene ASA imatenga nawo mbali mosagwirizana ndi ALLEA popereka umboni wa sayansi ku Ulaya popanga mfundo.
  • UAI - Union Académique Internationale, inayang'ana pa kafukufuku wothandizana nawo mu umunthu.
  • Pali pafupifupi 49 mayanjano apakati ndi zigawo ndi mapangano ogwirizana ndi masukulu ndi mabungwe.

Mgwirizanowu umakulitsa gawo la Academy pakuphatikiza zigawo ndikuwonetsetsa kukhalapo kwa Albania pazasayansi padziko lonse lapansi.


Chithunzi chojambulidwa ndi Academy of Sciences of Albania (ASA)