Ufulu ndi udindo mu sayansi - Wellington

kujowina Royal Society Te Aparangi pa 3 Disembala 2025 kuti mumve zambiri zokambirana zamagulu za ziwopsezo zambiri zomwe zimawopseza kukhulupirika kwa sayansi padziko lonse lapansi, momwe angayankhire, komanso malo a New Zealand padziko lonse lapansi.

Sayansi masiku ano ikukumana ndi zovuta zambiri:

• Ufulu wa sayansi ndi maphunziro ukuchepa padziko lonse lapansi pomwe malingaliro otsutsana ndi sayansi akulowa m'maboma ambiri padziko lapansi.
• Maudindo aboma pakuthandizira sayansi ngati ufulu waumunthu amanyalanyazidwa nthawi zonse.
• Makhalidwe osasamala a sayansi ndi kulamulira kwa mitundu yonse kumasokoneza sayansi kuchokera mkati.
• Chiwerengero cha nkhondo ndi zovuta zomwe zimalanda dziko luso la sayansi lomwe mayiko onse akukumana nazo zikukula chaka ndi chaka.

Panthawi yomwe sayansi ikupita patsogolo paziwopsezo zomwe zilipo kwa anthu ndizofunikira kwambiri, sayansi yokhayo ili pampanipani kuposa kale. Ndiye, nchiyani chingachitidwe?

Gululi likambirana za ziwopsezo zambiri zomwe zimawopseza kukhulupirika kwa sayansi padziko lonse lapansi, zomwe zimakhala ndi akatswiri olankhula alendo ochokera ku International Science Council's (ISC) Komiti ya Ufulu ndi Udindo mu Sayansi.

Oyankhula

• Marcia Barbosa ndi Wachiwiri kwa Purezidenti wa International Science Council (ISC) wa Ufulu ndi Udindo mu Sayansi. Ndi katswiri wa sayansi ya zakuthambo komanso rector pa yunivesite ya Rio Grande do Sul, ku Brazil, katswiri wa mfundo za sayansi komanso wovomerezeka padziko lonse kuti azigwirizana pakati pa amuna ndi akazi pa sayansi.
• Robert French ndi Chief Justice wakale wa Australia komanso Chancellor wakale wa University of Western Australia.
• Karly Kehoe wakhala akukhudzidwa kwambiri ndi pulojekiti ya ISC ya Science in Time of Crisis yokhudzana ndi zoopsa zomwe asayansi ndi ophunzira amakumana nazo panthawi ya nkhondo. Ndi Pulofesa wa Mbiri, University of Saint Mary's, Canada.
• Krushil Watene, Wothandizira Pulofesa wa Philosophy pa yunivesite ya Auckland, amalumikiza mgwirizano pakati pa sayansi ndi machitidwe a chidziwitso cha chikhalidwe cha anthu, makamaka mātauranga Māori.

Gululo lidzatsogozedwa ndi zokambirana ndi Dacia Herbulock, Mtsogoleri wa Science Media Center New Zealand.

Za Komiti ya ISC ya Ufulu ndi Udindo mu Sayansi

Komitiyi imayang'anira zochitika zokhudzana ndi ufulu wasayansi ndi maphunziro padziko lonse lapansi, imalangiza ISC pazidziwitso ndi maudindo awo, komanso imalimbikitsa Mfundo za Ufulu ndi Udindo mu Sayansi. Komitiyi imachitanso ntchito zazikulu pamzere wa sayansi, ufulu wa anthu, ndi filosofi, monga kutanthauzira kwaposachedwa kwa ISC Ufulu Wotenga Mbali ndi Kupindula ndi Sayansi.

Chithunzi ndi Sultan Auliya on Unsplash