lowani

Sayansi ku UN mu 2026: Lembani kalendala yanu

International Science Council imagwira ntchito limodzi ndi Mamembala a ISC ndi othandizana nawo kuti athandizire kulimbikitsa kulumikizana kwa mfundo za sayansi ndi kupanga zisankho zomwe zili ndi umboni padziko lonse lapansi. Nazi zomwe muyenera kuyang'ana ku UN mu 2026 ndi momwe mungatengere nawo mbali.

Kuthamanga kozungulira kuyanjana kwa mfundo za sayansi mu dongosolo la UN kwakula m'zaka zaposachedwa. Mu chitukuko chodziwika bwino, a Pangano la Tsogolo, yotengedwa mu Seputembala 2024 ndi atsogoleri apadziko lonse a mayiko 193, idapereka mutu wonse ku sayansi, ukadaulo, zatsopano, ndi kusintha kwa digito. Pact inalonjeza "chiyambi chatsopano cha mayiko ambiri," ponena kuti "Kupita patsogolo kwa chidziwitso, sayansi, luso lamakono ndi zatsopano zingathe kubweretsa tsogolo labwino komanso lokhazikika kwa onse.

Mu 2025, sayansi idapitilizabe kutenga nawo gawo pazotsatira zazikulu za UN mu 2025, kuchokera ku zolemba monga 2025. Compromiso de Savilla, ndi Chilengezo cha Minister of the 2025 High-level Political Forum on Sustainable DevelopmentNdipo Awaza Political Declaration, mpaka kukhazikitsidwa kwaposachedwa kwa bungwe la Independent International Scientific Panel on Artificial Intelligence.

Komabe zambiri sizikudziwikabe pakusintha kwadongosolo la sayansi yapadziko lonse lapansi. UN ili pamalo osakhazikika pakati pa mikangano yazandale, zovuta zachuma, komanso vuto la kukhulupirirana kwa anthu m'mabungwe apadziko lonse lapansi. Thandizo likadali lalitali kuti lipereke Pact for the future, koma kupambana kumakhazikika pakuperekedwa koyenera pamlingo wadziko, pomwe mwayi wopeza upangiri wa sayansi kuti uthandizire kukhazikitsidwa kwaumboni umakhalabe wosagwirizana.

Ku UNHQ, Mayiko omwe ali mamembala akuyandikira zokambirana Kusintha kwa UN zakonzedwa koyambirira kwa 2026 poyankha Ntchito ya UN80, zomwe zingalimbikitse kapena kufooketsa mphamvu ya UN yolumikizana ndi mfundo za sayansi.

Zikuwonekeranso kuti njira yomwe ikubwera iti musankhe a Mlembi Wamkulu wa UN watsopano mu 2026 idzatenga, ndipo ngati ofuna adzayang'ana kuwonjezera cholowa cha Mlembi Wamkulu Guterres kulimbikitsa udindo wa sayansi pa Secretariat UN ndi kudutsa dongosolo UN.

Padakali pano, zokambirana zanthawi zonse zili mkati kuti tiyambe kupanga maphunziro a tsogolo lachitukuko chokhazikika, kuphatikizapo ntchito ya sayansi pokonza ndondomeko, kupanga ndondomeko, kukhazikitsa, ndi kubwereza - ngakhale kuti kukambirana momveka bwino pa "post-2030 agenda" sikuyembekezeredwa kuyambira 2027.

ISC ikutsatira izi ndi njira zina mwatcheru kuti apeze mwayi wolimbitsa mawonekedwe a sayansi-ndondomeko ndikuphatikiza gulu la asayansi padziko lonse lapansi pazokambirana za UN.

Kuphatikiza apo, nazi zina mwazochitika zazikulu za UN zomwe ISC ikukonzekera mu 2026:

  • ECOSOC Partnership Forum, 27 Januware (New York)
    ISC imathandizira Forum ngati co-ordinator wa Gulu Lalikulu la UN Science & Technology komanso Gulu Laupangiri la Multi-Stakeholder Advisory for the 2026 ECOSOC Partnership Forum. Council ikhala pansi pa Forum ikuthandizira kupititsa patsogolo mgwirizano wa sayansi-ndondomeko komanso kuthandizira zochitika zasayansi-ndondomeko..
  • Msonkhano wa UN STI, 6-7 May (New York)
    Msonkhano wapachaka wa STI umasonkhanitsa asayansi, opanga mfundo, ndi ena onse okhudzidwa kuti agwiritse ntchito matenda opatsirana pogonana ku SDGs. Monga chaka, ISC idzasonkhanitsa akatswiri ochokera ku umembala ndi maukonde kuti athandizire pazokambirana za STI Forum monga okamba, kupereka mawu okhudza kugwiritsa ntchito bwino sayansi kuti apititse patsogolo chitukuko chokhazikika, ndikuchita nawo zochitika zam'mbali.
  • Msonkhano Wapadziko Lonse pa Msonkhano wa Information Society (WSIS) 2026, 6-10 Julayi (Geneva) Msonkhano wa WSIS umagwira ntchito ngati nsanja yayikulu yosonkhanitsa anthu ambiri yomwe yapatsidwa ntchito yopititsa patsogolo kukhazikitsa kwa WSIS Action Lines ndikuthandizira mgwirizano wapadziko lonse wa digito. ISC ndi CODATA zisonkhanitsa akatswiri mu gawo kuti tiwunikenso momwe AI ikusinthira kupanga chidziwitso, kayendetsedwe ka deta, ndi kudalira sayansi, makamaka pa zomwe zingakhudze dziko la South.
  • UN High-level Political Forum on Sustainable Development, 6-15 July (New York)
    ISC imathandizira chaka chilichonse kuzochitika zamalamulo asayansi kudutsa Mtengo wa HLPF. Yang'anani mwatsatanetsatane, kuphatikiza mwayi wachinkhoswe ndi zambiri za Tsiku la Sayansi la HLPF.
  • Global Dialogue pa AI Governance, 6-7 Julayi (Geneva)
    Pambuyo polimbikitsa kuyimba kotseguka kwa Independent International Scientific Panel pa AI Pamanetiweki ake, ISC ikutsatira zokambirana zapadziko lonse lapansi kuti zithandizire kuwonetsetsa kuti gulu lasayansi lapadziko lonse lapansi likulumikizana kuti lipititse patsogolo tsogolo lotseguka, lotetezeka komanso lophatikizana la digito.
  • Sabata Yapamwamba ya UN General Assembly, 8-22 Seputembala (New York)
    ISC ikhalanso yogwira ntchito ku UNHQ kuti ithandizire kupanga zisankho zodziwitsidwa ndi umboni ndikuthandizira kuwonetsetsa kuti asayansi apadziko lonse lapansi akutenga nawo mbali.
  • UNFCCC COP31, 9-2 Novembala (Antalya)
    Yang'anirani zambiri za zomwe ISC ikuchita, kutsatira kuchokera ku ISC imagwira ntchito ku COP30 ku Belém.
  • Msonkhano wa UN Water, 2-4 Disembala (UAE)
    ISC ikumanga pa 2023 UN Water Conference kale kuthandizira njira zothetsera mavuto, zozikidwa pa sayansi kuti zithetse mavuto okhudzana ndi madzi.

Mamembala a ISC akulimbikitsidwa kugawana mapulani okhudzidwa ndi zochitika zilizonse za UN ndi njira zofananira, ndikuwunikira ntchito yoyenera yomwe ingapitiritsidwe kudzera mu zopereka za ISC kuzochitika izi. Chonde titumizireni pa [imelo ndiotetezedwa]

ISC ikuyembekeza kupitiliza kugwirira ntchito limodzi kuti ipititse patsogolo kupanga zisankho zodziwitsidwa ndi umboni mu 2026-ndipo, pakati pa polycrisis ndi kusintha, kulimbikitsa maziko olimba asayansi a tsogolo la multilateralism.


Chithunzi ndi Eric Rothermel on Unsplash